რა ბედი ეწევა ჩვენს სოციალურ ქსელებს გარდაცვალების შემდეგ?

ოდესმე დაფიქრებულხართ იმაზე, რომ ჩვენი სოციალური ქსელები, ფაქტობრივად, ჩვენი ცხოვრების თანამედროვე მატიანეა? აქ ინახება ყველაფერი: მოგზაურობის ემოციები, მნიშვნელოვანი სიახლეები თუ უბრალოდ მეგობრებთან ერთად გატარებული მხიარული მომენტები. ჩვენი ციფრული კვალი დღეს ბევრად უფრო ვრცელი და ფერადია, ვიდრე ძველი ფოტოალბომები და ამიტომ, ბუნებრივია, ჩნდება კითხვა – რა ბედი ეწევა ჩვენს სოციალურ ქსელებს ჩვენი გარდაცვალების შემდეგ?

ცალსახაა, რომ ეს ციფრული კვალი ერთ დღეში არ ქრება. პოსტები, ფოტოები, ვიდეოები და მიმოწერები სერვერებზე რჩება და წლების შემდეგაც ისე ცხადად აცოცხლებს ადამიანის ცხოვრების ფრაგმენტებს, როგორც ძველი ჩანაწერები და ალბომები. სოციალური ქსელები თანდათან პირად არქივად იქცა, სივრცედ, სადაც ჩვენი ბიოგრაფია დაუგეგმავად, ყოველდღიური დეტალებით იწერება და სადაც თითოეულ ამბავს თავისი დრო და კონტექსტი აქვს.

ციფრული ცხოვრება სიკვდილის შემდეგ: როგორ მუშაობს სისტემა?

მიუხედავად იმისა, რომ ციფრულ სივრცეში თავს თავისუფლად ვგრძნობთ, ჩვენი ანგარიშები კერძო კომპანიების მიერ იმართება, რომლებსაც მკაცრად გაწერილი იურიდიული პროტოკოლები აქვთ. როდესაც მომხმარებელი აქტივობას წყვეტს, პროცესი ავტომატურად არ იწყება – პლატფორმამ ჯერ უნდა შეიტყოს, რომ ადამიანი გარდაიცვალა. როგორც წესი, ეს ხდება მაშინ, როდესაც ოჯახის წევრი ან ახლობელი კომპანიას ოფიციალური მოთხოვნით მიმართავს და გარდაცვალების დამადასტურებელ მოწმობას წარუდგენს.

უსაფრთხოებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის გამო, ისეთი ტექნოლოგიური გიგანტი, როგორიცაა Meta (Facebook, Instagram), თითქმის არასდროს გასცემს პაროლებს ან წვდომას პირად მიმოწერებზე, მაშინაც კი, თუ ამას კანონიერი მემკვიდრე ითხოვს. ამიტომ, სისტემა გვთავაზობს რამდენიმე წინასწარ განსაზღვრულ გზას: პროფილის სრულ წაშლას, მის შენახვას მემორიალური სტატუსით ან მართვის უფლების ნაწილობრივ გადაცემას წინასწარ ნდობით აღჭურვილი პირისთვის.

თუმცა აქ ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსია: პლატფორმები ამ არჩევანს გვაძლევენ იქამდე, ვიდრე ჩვენს ანგარიშებზე წვდომა გვაქვს. ეს არ არის გადაწყვეტილება, რომელსაც ოჯახის წევრები მოგვიანებით, გარდაცვალების მოწმობის წარდგენისას მიიღებენ – მათ მხოლოდ ჩვენ მიერ წინასწარ მონიშნული სცენარის აღსრულება შეეძლებათ. ფაქტობრივად, ჩვენ ახლავე გვაქვს საშუალება, პარამეტრებიდან თავად ვმართოთ ის პროცესები, რომლებიც ჩვენი ციფრული აქტივობის შეწყვეტის შემდეგ დაიწყება.

სამი შესაძლო ფინალი – აქ არჩევანი ჩვენზეა

იმისათვის, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი სცენარებიდან ერთ-ერთი ამოქმედდეს, საჭიროა პარამეტრების წინასწარი კონფიგურაცია:

პროფილის სრული წაშლა – ამ შემთხვევაში, გარდაცვალების დადასტურების შემდეგ, ანგარიში და მასზე არსებული ყველა მასალა სამუდამოდ ქრება ციფრული სივრციდან.

მემორიალური სტატუსი – საშუალებას იძლევა, პროფილმა შეინარჩუნოს ის ფორმა, რაც ჰქონდა. გვერდზე აღარ იდება ახალი პოსტები და აქტივობა წყდება, თუმცა ინახება ფოტოები, კომენტარები და ჩანაწერები.

მართვის უფლების ნაწილობრივი გადაცემა ნდობით აღჭურვილი პირისთვის – ეს ყველაზე მოქნილი სცენარია, რომლის მიხედვითაც მომხმარებელს შეუძლია წინასწარ აირჩიოს ადამიანი, რომელიც მის პროფილს შეზღუდულ რეჟიმში მართავს: შეცვლის პროფილის სურათს, დაამატებს სამახსოვრო ჩანაწერს ან მოარგებს გარკვეულ პარამეტრებს. საგულისხმოა, რომ პლატფორმების კონფიდენციალურობის პოლიტიკიდან გამომდინარე, პირადი მიმოწერები, არქივები და სხვა მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ამ შემთხვევაშიც სრულიად დახურული რჩება და მათზე წვდომა არავის ეძლევა.

რატომ უნდა ვიმოქმედოთ დღეს?

ციფრული სივრცე დღეს ჩვენი ცხოვრების ორგანული ნაწილია, თანაც იმდენად ინტეგრირებული, რომ სანამ ყველაფერი გამართულად მუშაობს, პროფილები, არქივები და ანგარიშები თითქოს თავისით არსებობს და სამომავლო სცენარის განსაზღვრაც ხშირად ყურადღების მიღმა გვრჩება. არადა, ციფრული მემკვიდრეობის დაგეგმვა არც პესიმიზმია და არც შიშზე დაფუძნებული ნაბიჯი, პირიქით, ეს ერთგვარი პასუხისმგებლობაა საკუთარი თავისა და იმ ადამიანების მიმართ, ვისაც ამ სივრცეში გარკვევა ჩვენი გარდაცვალების შემდეგ მოუწევს.

რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ეს არის შანსი, თავად განვსაზღვროთ, როგორ გაგრძელდება ჩვენი ციფრული ისტორია. თითოეული პროფილი ჩვენ შესახებ იმაზე ბევრად მეტს ამბობს, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს: რას მივიჩნევდით მნიშვნელოვნად, რას ვაზიარებდით, რა ემოციებს ვტოვებდით სხვებისთვის. წინასწარ მიღებული გადაწყვეტილება კი გვაძლევს შესაძლებლობას, ამ ისტორიას მივცეთ ისეთი დასასრული, როგორიც ჩვენს სურვილებს შეესაბამება. აქედან გამომდინარე, ეს არჩევანი მხოლოდ ტექნიკური პარამეტრების ცვლილება კი არა, საკუთარი ცხოვრების ნარატივზე ბოლო სიტყვის თქმისა და წერტილის დასმის უფლებაა.

ხშირად დასმული კითხვები

რა ემართება ფეისბუქის ანგარიშს ადამიანის გარდაცვალების შემდეგ?

ანგარიში ავტომატურად არ ქრება და სერვერებზე რჩება. პროცესის დასაწყებად აუცილებელია, ოჯახის წევრმა კომპანიას ოფიციალურად მიმართოს და გარდაცვალების მოწმობა წარუდგინოს. ამის შემდეგ, ანგარიში ან სამუდამოდ წაიშლება, ან მიენიჭება მემორიალური სტატუსი, ან მის მართვას შეზღუდულად შეძლებს წინასწარ დანიშნული პირი. ეს დამოკიდებულია იმ პარამეტრებზე, რომლებიც მომხმარებელმა სიცოცხლეშივე აირჩია.

შეუძლიათ თუ არა ჩემს ოჯახის წევრებს ჩემი პაროლის მიღება ან პირად მიმოწერაზე წვდომა გარდაცვალების შემდეგ?

არა, მათ არ შეუძლიათ. უსაფრთხოებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის პოლიტიკის გამო, ტექნოლოგიური კომპანიები, როგორიცაა Meta, თითქმის არასდროს გასცემენ პაროლებს ან წვდომას პირად მიმოწერაზე. ეს ინფორმაცია სრულიად დახურული და მიუწვდომელი რჩება ყველასთვის, მათ შორის, კანონიერი მემკვიდრეებისთვისაც, მომხმარებლის კონფიდენციალურობის დასაცავად.

რა ვარიანტები არსებობს სოციალური ქსელის ანგარიშის სამართავად გარდაცვალების შემდეგ?

არსებობს სამი ძირითადი სცენარი, რომლის არჩევაც მომხმარებელს სიცოცხლეშივე შეუძლია. პირველია პროფილის სრული წაშლა, რა დროსაც ყველა მონაცემი სამუდამოდ იშლება. მეორეა მემორიალური სტატუსის მინიჭება, რაც პროფილს არსებული სახით ინახავს, მაგრამ წყვეტს აქტივობას. მესამე კი მართვის უფლების ნაწილობრივ გადაცემაა ნდობით აღჭურვილი პირისთვის.

როგორ იგებს სოციალური ქსელი, რომ მომხმარებელი გარდაიცვალა?

პლატფორმა ამის შესახებ ავტომატურად ვერ იგებს. პროცესი იწყება მხოლოდ მაშინ, როდესაც გარდაცვლილის ოჯახის წევრი ან ახლობელი კომპანიას ოფიციალური მოთხოვნით მიმართავს. ამ მოთხოვნას აუცილებლად უნდა ახლდეს გარდაცვალების ფაქტის დამადასტურებელი ოფიციალური დოკუმენტი, ანუ გარდაცვალების მოწმობა, რის შემდეგაც პლატფორმა წინასწარ განსაზღვრულ სცენარს აამოქმედებს.

რა უფლებები აქვს ნდობით აღჭურვილ პირს, რომელსაც გარდაცვალების შემდეგ ჩემი ანგარიშის მართვას ვანდობ?

ნდობით აღჭურვილ პირს შეზღუდული მართვის უფლებები აქვს. მას შეუძლია შეცვალოს პროფილის სურათი, დაამატოს სამახსოვრო ჩანაწერი ან მოარგოს გარკვეული პარამეტრები. თუმცა, პლატფორმების კონფიდენციალურობის პოლიტიკის გამო, მას არ ექნება წვდომა პირად მიმოწერაზე, არქივებსა და სხვა მნიშვნელოვან პირად ინფორმაციაზე, რომელიც სრულიად დახურული რჩება.